Yazar: <span>Psikolog Eda Demirel</span>

COVİD-19 BİREY-TOPLUM ÜZERİNE ETKİSİ

Bugünkü yazımızda güncel durumlar ışığında yaşadığımız ya da yaşamıyor olsak da bilgi edinebileceğimiz bir konuya değineceğim. Bunun için de öncelikle bazı psikolojik kavramları açıklamamız yazının anlaşılması adına yararlı olacaktır. 🌿
Carl Jung’un kolektif bilinçdışı kavramını duymuş muydunuz?
Jung, insanın ruhsal davranışlarının oluşumunda yalnızca bireysel bilinçdışı değil kolektif bilinçdışının da önemli bir rolü olduğunu düşünmüştür. Yani insanların sahip olduğu değerler, davranış biçimleri ve eğilimleri kalıtımsal ve evrimsel bir sürece tabiidir. İnsan zihni bu evrimsel süreç içinde biçimlenmekte ve kişinin sahip olduğu bilinçdışı sadece kendi çocukluğundan değil kendi türünden ve tüm insanlık tarihinden izler taşımaktadır. 🌿🌿
Kişisel bilinçdışı, kişinin bilincinde yaşadığı iz bırakan olayların bilinçdışı tezahürü ile oluşurken kolektif bilinçdışının içeriğini bilinçte yaşanan olayların dışında insana ataları vasıtasıyla iletilmiş davranışlar ve eğilimleri içeren gizli imgelerden oluşmaktadır. Ve oluşan bu aktarım zaman içerisinde kişinin tecrübeleri ve yaşantılarıyla yeniden biçimlendirilebilir. 🌿🌿
Şimdi bu bilgiyi güncel davranış örüntüleri ile örneklendirmeye sıra geldi.
Son günlerde dünyayı etkisi altına alan ve ülkemizde de etkilerini yaşadığımız Covid-19 nedeniyle birtakım temizlik, yiyecek ürünlerine dair alışveriş çılgınlıkları malumumuz… Kimimiz bunu gereksiz bulurken kimimiz de market arabalarını çoktan doldurdu bile… Jung’a göre, birbiriyle ilişkisi olmayan toplumlar bile benzer koşullarda aynı tepkileri verebilir.🌿 Bu durumu atalarımızın deneyimlerinin ortak bilinçdışıyla sonraki kuşaklara aktarıldığı bilgisiyle açıklayabilir ve doğuştan gelen korkularımızın da kolektif bilinçdışı ile tetiklenebileceğini söyleyebiliriz. 🌿Ego, varlığa kıtlık bilinci çerçevesinden bakar. Bu bakış açısının oluşumunda uzun süren savaş dönemleri, salgın hastalıklar, kuşatmalar nedeniyle yiyecek bulamama gibi nedenlerin etkili olduğu düşünülür. 🌿🌿Alma arzusu, bizim aslında bir şeylere yeterince sahip olmadığımız şeklindeki çekirdek inancı yansıtır. İçimizde ‘kıtlık’ olduğuna inanırsak, yığmak ve biriktirmek isteriz. Dikkat ettiyseniz gıda ve temizlik ürünlerini stoklama davranışı sadece ülkemize özgü değildir. En kısa sürede ‘normal’e dönmek dileğiyle🌿🌿

Psikolog Eda Demirel

 

Online Terapi için Randevu Alınız!

bağlanma stili

Bağlanma Stilinin İlişkilerimiz Üzerindeki Etkisi

Kendinize göre mutlu bir ilişki yaşamıyorsanız, yaşamınız boyunca doğru ilişkiyi bir türlü bulamamışsanız ve deneyimlediğiniz ilişkilere takılıp kalmış gibi hissediyorsanız bunun nedeni bağlanma stiliniz olabilir.
İnsan ilişkilerini hepimiz ilk ilişkilerimizden öğreniriz. İlk ilişkilerimiz ise ebeveynlerimiz ya da ilk bakıcılarımızla gerçekleşmektedir. Bebek ve ebeveyni (ya da bakıcısı) arasındaki ilişkinin niteliği, bebeğin ilerleyen yaşlarında kuracağı ilişkilerin temelini oluşturur. Bu sebeple ebeveynlerimiz ile aramızda oluşan bağın niteliğini öğrenmek ve bağlanma stilimizi anlamak ilişki problemlerimizin kökenini bulmamızda yardımcı olacaktır.
İdeal olarak ebeveynler çocukların güvenliğini ve korunmasını sağlarlar, çocuklar da ihtiyaçları karşılandığı için ebeveynlerine güvenmeyi öğrenirler. Bunun sonucunda da, çocuk ile ebeveyni arasında güven duygusunun temel olduğu bir bağ oluşur. Çocuğun ihtiyaçlarının yeterince karşılanmadığı durumlarda ise çocuk ebeveyni ile arasındaki ilişkiyi kaygı ve korku duygularıyla eşleştirerek güvenli olmayan bir bağ oluşabilir.
Çocuk ve ebeveyni arasındaki ilişkinin niteliğine göre dört farklı bağlanma stili vardır: Güvenli bağlanma, Kaçıngan bağlanma, Kaygılı bağlanma ve Güvensiz bağlanma. Bu bağlama stilini sizlerle şu şekilde ele alacağız;
Güvenli bağlanmanın oluştuğu çocuk- ebeveyn ilişkisinde çocuğun gereksinim duyduğu tüm ihtiyaçlar karşılanmıştır. Ebeveynleri güvende olduğunu, iyi bakıldığını hissetmesi için ihtiyaçlarına karşı özenli ve duyarlı yaklaşmaktadır. Bunun sonucunda çocuk, ilerleyen yaşamında kendisini yakınlık ve samimiyet duygularında rahat hisseden, yakın ilişkiler kurmaya açık ve devam ettirmeye istekli, duygularını ve ihtiyaçlarınızı ifade eden bir yetişkin olacaktır. Kaçıngan bağlanmanın oluştuğu ilişkilerde ise ebeveyn çocuğun ihtiyaçlarına yönelik duygusal açıdan uzak, soğuk ve reddedici bir tutum sergilemektedir. Bunun sonucunda ise çocuk bağımsız ve kendine güvenen, değişken insanlara bağlanmak istemeyen, yakın ilişkileri bağımsızlığını tehdit eden bir unsur olarak gören bir yetişkin haline gelebilir. Kaygılı bağlanmanın oluştuğu çocuk- ebeveyn ilişkisinde ise ebeveyn çocuğun ihtiyaçlarıyla ilgilenme konusunda tutarsız yaklaşmaktadır. Bunun sonucunda, çocuk ihtiyaçlarının karşılanması için savaşan, sevgi, samimiyet, ilgi ve güvenlik konusunda kendini korumaya yönelik sorgulayan davranışlar sergileyen bir yetişkin olabilir.
Bağlanma kavramını literatüre kazandıran Bowlby göre, bağlanma şemaları çocukların bakıcılarıyla yaşadıkları binlerce deneyimin özeti olarak oluşmaktadır ve bunların hayatın ilerleyen dönemlerinde, başkalarının davranışlarını tahmin etmek için farkında olmadan kullandığımız bilinçdışı refleks tahminler haline gelmektedir. Bu sebeple çocukken oluşturduğumuz şemalar hayatımızın ilerleyen dönemlerinde kurduğumuz ya da kuracağımız ilişkilerimizde etkinleşerek bizi ya yakınlık aramaya ya da yakınlıktan kaçmaya yöneltebilir; duygusal ihtiyaçlarımızın karşılanacağı konusunda partnerimize güvenme yeteneğimizi etkileyebilir.
Hadi bu durumu bir örnek ile ele alalım. Sosyal bir ortamda olduğunuzu hayal ediniz. Bu ortam eğitim gördüğünüz sınıf, çalışmakta olduğunuz işyeri ya da eve dönüş yolunuz olabilir. Bulunduğunuz ortamda bir kişiyle karşılaştınız. Size doğru bakıyor ve selam veriyor olsun. İşte bu noktada sizde … (noktalı alanı düşünerek doldurmanızı rica ediyorum) şeklinde bir tepki veriyorsunuz. Sizce vereceğiniz tepki nasıl olurdu?
Bağlanma stilimiz, biz etkileşim kuracağımız kişi ya da kişilerin farkına varmadan otomatik olarak etkinleşirler. Yani iletişime geçeceğimiz kişiyle ilgili algımız farkındalığa ulaşmadan yüzlerce milisaniye önce bağlanma şemalarımıza göre hızlı ve otomatik bir şekilde değerlendirmeler yaparız. Böylece şemalarımıza dayalı bilinçdışı değerlendirmeler, o kişiyle yaşadığımız biliş düzeyindeki deneyimlerimizi şekillendirir.
Yapılan araştırmalara göre, insanların sahip oldukları bağlanma stili zaman içerisinde tutarlılık göstermesine rağmen yeni yetenekler öğrenerek ve pratik yaparak bağlanma stilini değiştirebilmekte ve daha güvenli bir bağlanma stili oluşturabilmektedir. İşte bağlanma stilinizi değiştirmeye başlamak için birkaç yol; Öncelikle bağlanma biçiminizi fark etmeye yöneliniz. Bunun için kaygılı ve kaçıngan davranışlarınızın farkında olmaya başlamanız değişimin ilk adımıdır. Bu adımla birlikte ne hissettiğinize dikkat ediniz. Duygularınızı partnerinizle, arkadaşlarınızla ve en önemlisi kendinizle paylaşınız. Kendinizi dinlemeye dair zaman tanıyarak ilişkiye dair düşünce, ihtiyaç ve isteklerinizi belirleyeniz. Bunları yaparken kendinizi iyi hissettirecek şeyler yapmayı ihmal etmeyiniz. Değiştirmek istediğiniz yanlarınıza ek olarak güçlü yanlarınızı ve başarılarınızı kabul ediniz. Ve tüm bu süreci yalnız başınıza yapmak zorunda değilsiniz. Profesyonel bir yardım almak için bir terapistle çalışmaya önem gösteriniz.
Umarım bu yazı bağlanma stilinizi ve onun ilişkilerinizi nasıl etkilediğini anlamanıza biraz ışık tutmuştur. Değişme kararı verirseniz, bunun için kendinize karşı sabırlı ve nazik olmayı unutmayınız.

Cozolino, Louis (2014). İnsan ilişkilerinin nörobilimi. Psikoterapi Enstitüsü Eğitim Yayınları. İstanbul.
Matin, Sharon (2018). What’s My Attachment Style and Why Does It Matter. PsychCentral.

Psikolog Eda Demirel

Narsistik Bir Annenin Kızından Mektup

Canım çok yanıyor. Dünden beri durup durup aklıma geldikçe ağlıyorum. Geçmişi düşünüyorum. Herşey yerine oturdukça …

Pandemi Sonrası Ofise Dönüş!

Uzun bir aradan sonra iş yerlerine yavaş yavaş dönüşün yapıldığı bir süreçle güne merhaba diyoruz. Zorlu ve …

Online Terapi/Online Psikolojik Danışmanlık

Online terapi-online psikolojik danışmanlık hizmeti nedir? Online terapi  yüzyüze yapılan bireysel, aile, çift vb  görüşmelerin …